و فرمود : يَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لَوْ لا أَنْتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِينَ « 83 » و فرمود : إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِينَ « 84 » و فرمود : سَأَصْرِفُ عَنْ آياتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ « 85 » در تفسير آيه گفته شده : به زودى درك قرآن را از دلهايشان برمىدارم ؛ و در بعضى تفسيرهاست كه به زودى براى دلهايشان در برابر ملكوت حجاب قرار مىدهم ، ابن جريح گويد : به زودى آنها را منصرف مىكنم كه در ملكوت بينديشند و از آن پند گيرند ؛ از اين رو عيسى ( ع ) فرمود : « زراعت در زمين هموار مىرويد و بر روى سنگ نمىرويد ، همچنين حكمت در دل شخص متواضع رشد مىكند نه در دل متكبّر ، آيا نمىبينيد كسى كه سرش را متكبّرانه به سقف بلند كند سقف آن را بشكند و هر كس سرش را متواضعانه فرود آورد او را در زير سايهء خود بگيرد ؟ » اين مثلى است كه براى متكبّران زده‌اند كه چگونه از حكمت محرومند ؛ از اين رو رسول خدا ( ص ) در تعريف تكبّر و كشف حقيقت آن انكار كردن حق را ذكر كرده و فرموده است : « متكبّر كسى است كه حق را منكر شود و مردم را كوچك شمارد . » « 86 » شخصى كه نسبت به او تكبّر مىشود و اقسام و درجاتش و نتايج تكبّر در آن ( 1 ) بايد دانست شخصى كه بر او تكبّر مىشود خداى متعال يا پيامبرانش يا ديگر مردمند و آدمى ظلوم و جهول آفريده شده است ؛ زيرا يك بار بر مردم تكبّر مىكند و بار

--> ( 83 ) سبأ / 31 : مستضعفان به مستكبران مىگويند : اگر شما نبوديد ما مؤمن بوديم . ( 84 ) مؤمن / 62 : كسانى كه از عبادت من تكبّر مىورزند به زودى با ذلّت وارد دوزخ مىشوند . ( 85 ) اعراف / 146 : به زودى كسانى را كه در روى زمين به ناحق تكبّر مىورزند از ايمان به آيات خود منصرف مىسازيم . ( شمارهء 143 ، اشتباه است . - م . ) ( 86 ) كمى پيش گذشت .